“I, Pet Goat II”, düşük frekansta fısıldanan sözler dışında neredeyse hiçbir sözlü anlatım kullanmadan, sembollerin diliyle yakın tarihte gerçekleşen pek çok olayı en çarpıcı şekilde zihnimize işliyor.
(Heliofant) Louis Lefebvre tarafından yazılan ve yönetilen bir Kanada animasyon kısa filmidir. 2012 yılında yayınlanan film, alegorik ve sembolik yapısıyla izleyicileri büyülemiş ve çeşitli komplo teorileriyle ile felsefi tartışmaların merkezinde yer almıştır. Yönetmen Louis Lefebvre, The Lord of the Rings: The Two Towers filminde de görev almıştır.
Peki, anlatım boyunca hem subliminal sembolleri hem de mesih figürünü ön planda tutan bu yapıt, dini ya da elitist otoritelerin propagandasını mı yapıyor?
Karşınızda, her karesini durdurarak inceleyeceğiniz, ismini 11 Eylül saldırısı sırasında George W. Bush’un ilkokul ziyareti esnasında öğrencilere okutulan “The Pet Goat” hikâyesinden alan kısa animasyon film.
Öncelikli tavsiyem, aşağıya doğru devam edip anlatacaklarımla ilgili bakış açınızı değiştirmeden önce filmi bir kez doğal akışında izlemeniz:
Yukarıda sorduğum sorunun gölgesinde izlediğiniz bu film, hiçbir açıklama olmadan sizde nasıl bir fikir ya da his uyandırdı? Açıkça sözel bir anlatım sergilenmemesine rağmen güçlü bir kanaat duygusu oluşturdu mu? Soruyla ilgili fikirlerinizi aşağıdaki yorum bölümüne yazabilirsiniz.
Başlayalım!
Film, senaryo akışı olarak en sade hâliyle üç aşamadan oluşuyor:
- Bozuk Düzen
Senaryo bu aşamada izleyiciye, içinde bulunulan eski düzen aktörlerinin getirdiği yozlaşma ve pervasız yıkıma vurgu yaparak yakın tarihte gelişen siyasi olaylar üzerinden açık bir anlatı sunuyor.
Eli kanlı, şeytani bir figürün kukla askısını yönettiği sahneyle başlayan animasyonda, kamera açısı aşağıya doğru indiğinde iplerin ucundaki kişinin dönemin Amerikan Başkanı George W. Bush olduğunu fark ediyoruz.
Bush figürü ilk aşamada tamamen teslim olmuş hâldeyken, kendine geldiği ilk anda kameraya (medyaya) müdahale eder ve yıldız spot ışığı üzerindeyken damalı zemin üzerinde dikkat dağıtmaya çalışan gösterisine başlar.
(Burada 25. kare tekniği kullanılmıştır. Sahne fark edilmesi için kasıtlı kurgulanmış olsa da sinemada insan zihninin kolay algılayamadığı bir yöntem olup subliminal mesajların aktarımı amacıyla kullanılır. Verilmek istenen mesaj, 1 saniye içinde geçen 25 karenin yalnızca 1 karesi (1sn/25) hızında servis edilir.)
Spotlar kapanıp sahne genel bir aydınlatmayla ortaya çıktığında Bush figürü, arka planı sembollerle bezenmiş bir sınıfta kaygılı fakat özgüvenli görünme çabası içindedir.
Film, ilkokul sınıfında;
- yanan ev (dağılan aile kurumu),
- köpek balığı (güç arzusu),
- penis görseli (özellikle çocuklara karşı işlenen cinsel istismar suçları),
- yarım kalan gelişim ve evrim sözü içeren adam asmaca oyunu (eğitim sisteminin çöküşü),
- …
anlamındaki ikonlarla sembolizmin en çarpıcı örneklerini sunmaya başlıyor.
Tam da Bush’un daha da kaygılanıp durumu yönetememeye başladığı bir anda başkan figürü tek bir hamlede Barack Obama’ya dönüşüyor. George W. Bush’a göre daha sempatik, başındaki mezuniyet kepiyle daha eğitimli ve zeki olduğu vurgulanan bir figür gözlemliyoruz.
Fakat kamera açısı uzaklaşıp genişledikçe sahneye üzerinde “LOL” yazan bir prompt cihazı giriyor. Burada Barack Obama’nın da George W. Bush gibi başka iradeler tarafından rol biçilmiş bir aktör olarak gönderildiği mesajını alıyoruz.
- Dönüşüm Arzusu
Bu noktadan sonra filmde sık sık karşımıza çıkacak olan bir sembol anlatıma dahil oluyor:
Yeniden doğuş, dönüşüm ve manevi olarak aydınlanmayı ifade eder.
Bu sahnede damalı zemin üzerinde Lily karakterinin elinden bıraktığı elmanın tohumlarından bir lotus çiçeğinin açtığını görüyoruz. Aynı sahnede yerde yazan bir rakamı ve Obama’nın ayağının altındaki altın parayı da fark edebilirsiniz.
Burada üzerine sayfalarca sözlü anlatı sunulacak bir ifadeye tek karede yer veriliyor. Tüm bu sembollerin üzerinde açan tek bir lotus çiçeği artık mevcut finansal seçkinlere değişimin yaklaştığı haberini veriyor ve bunun verdiği kaygıyı Barack Obama’nın yakın çekim yüz ifadesinden okuyoruz.
Kamera okulun penceresinden çıkıp daha geniş bir açıya geçtiğinde duvarda Tevrat’tan Psalm 23 mezmurunun bir grafitisini, yırtılıp kopan bir Amerikan bayrağını ve İkiz Kuleler’i temsil eden bir yapının saldırı sonrasında dinamitlerle kasıtlı olarak patlatıldığını izliyoruz.
Bu noktadan sonra film bize dünya üzerinde gerçekleşmiş ve gerçekleşmekte olan tüm musibetlerin hızlı bir serisini sunmaya başlıyor.
- Uyanış
Çöküş aşamasına geçmiş düzen felaketlerini sergilerken artık figürler eskisi kadar teslimiyetçi davranmıyor.
İsmini Savaş Sanatı kitabının yazarı Sun Tzu‘dan aldığını tahmin ettiğim Sun Sue adlı barış yanlısı Asyalı kadın, kendini vahşi bir ordunun önüne atıp beyaz bayrağını sallıyor.
Tam burada benim için de yeni yeni anlam kazanan ilginç bir detay var. Yere yansıyan ruhun dengesi sembolü bozuluyor. Ardından karaktere dokunan ölüm figürü, teslimiyetin onun ölümüne mani olamayacağını söylüyor.
Dikkatimi yeni çeken detay ise tam burada, umutsuzluğa bürünen Asyalı kızın yüzündeki ada benzeri küçük lekeler.
Bu sırada yönetmenin The Keeper olarak tanımladığı mesih figürü de Mısır mitolojisinde ölüm tanrısı olarak bilinen Anubis’in kayığında yolculuğuna çoktan başlamış durumda. Anubis’in, ölen kişilerin ruhlarına üst mertebeye erişmek için yaptıkları zorlu yer altı yolculuğunda rehberlik ve eşlik ettiği söylenir.
Anlatının bu kısmına gelmişken ilk başta sorduğum soruya dönelim.
Bu animasyon, Christ figürünü ön planda tutarak kurtuluş yolunun tek bir dinden geçtiğini mi vurguluyor?
Animasyon kendi içinde pek çok dini ayet ve mitolojik anlatım çeşitliliğine sahip olduğu için bunu mutlak bir çıkarımla ifade etmek zor. Fakat yönetmenin kültürel arka planını değerlendirdiğimizde bunun, diğer dini inanışların desteğinde ana karakter olarak sunulması oldukça doğal bir ifade biçimi gibi görünüyor.
Bombalanan caminin içinden Aali karakterinin semavi bir seremoniyle göğe yükselmesi, Christ figürünün Güneş’e ulaştığı son sahnede arka plandaki kilise yapısının yıkılması; dinin kurumsallaşmış materyalist yapısından sıyrılarak en saf hâliyle aydınlanmaya açılan bir kapı hâline geldiğini gösteriyor.
Son olarak incelemelerdeki anlam çeşitliliğinin kaynağı olan yönetmenin şu röportaj alıntısını sizlerle paylaşmak istiyorum:
“Lefebvre, Webneel’e verdiği bir röportajda, yaratım süreci boyunca anlamlarını tam olarak kavramasa bile zihnine gelen imgeleri oluşturmaya çalıştığını şu sözlerle ifade etmiştir:
‘Spiritüel geleneklere ve felsefelere her zaman ilgi duydum. Sanki tüm bu evrensel sembolleri kullanarak kendi iç dünyamı keşfettiğim bu yolculukta bir tür çözüme ulaşacağımı hissediyordum. Bunun beni daha derin bir huzura götüreceğine inanıyordum.
Süreç boyunca aklımın bu deneyime müdahale etmesine izin vermemeye çalıştım. Bilinç düzeyinde tam olarak anlayamadığım imgeleri bile sansürlemek yerine onların içimden akıp gitmesine izin vermeyi seçtim; bazı görüntüler beni biraz şaşırtsa bile.
Hikâyeyi görsel biçimiyle takip ettim. Bir şeyler görsel olarak ve ritim açısından doğru hissettirdiğinde onun peşinden gittim.
Bu çalışmayı yaparken içindeki pek çok küçük hikâye için zamanla çeşitli açıklamalar buldum. Ayrıca birçok insan da bana bambaşka yorumlar sundu. Bence en güzeli de bu; çünkü eser, her insanda farklı çağrışımlar ve anlamlar uyandırabiliyor.'”
— Wikipedia
Yapım, burada bahsettiğim genel bilgilerden çok daha detaylı ve derin anlatımlar içeriyor. Benim amacım, sembolik dil bilgisine yeterince hâkim olmayan biri olarak animasyonun analizinden ziyade buradaki görsel anlatım tarzına dair kabaca bir farkındalık sunmaktı.
Her ne kadar internetteki birçok incelemeyi zorlama ve komplo teorisi meraklılarını oyalamaya yönelik çalışmalar olarak değerlendirsem de konuyla ilgili incelemelere animasyon stüdyosunun internet sitesinden ve bunun için hazırlanmış YouTube videolarından göz atabilirsiniz.
Animasyonun Kazandığı Ödüller
- Ocelot Robot Film Festivali 2012 – En İyi Kısa Film
- Fubiz – 2012’nin En İyileri (100 arasında 14. sırada)
- Animasyonun Geleceği – Haftanın Kısa Filmi Ödülü
- Uluslararası Kısa Animasyon Festivali “Ciné Court Animé” (Roanne) – 3D Film Yaratımı En İyi Film Ödülü
- Bitfilm Festivali – 3D Film Ödülü
- Toronto Uluslararası Animasyon Sanatları Festivali
- Granada Kısa Film Festivali – Uluslararası Yarışma
- Short Shorts Film Festivali & Asia 2013
Kaynak: Wikipedia
Sizin için hazırladığım bu içeriğe kıymet verip buraya kadar okuduğunuz için teşekkür ederim. Bir sonraki paylaşımda yeniden görüşebilmek dileğiyle.
Sevgiler,
Semih Akgül
